२५ वर्षे युवाले बनाए नमुना परियोज
भीम गौतम
बुधवार, जेठ ३०, २०७५
2386

काठमाडौं - भैरहवास्थित सिद्धार्थनगर पालिका–१२ का अभिरत अग्रवाल भारतमा पढाइ सकेपछि नेपाल आएरै केही गर्न चाहन्थे । व्यापारिक परिवारका भए पनि उनमा व्यापारबाहेक केही गरौ भन्ने चाहना थियो ।
फोहोरबाट मोहोर बनाउन सकिने सुनेका उनी फोहोरबाट ऊर्जा र मल दुवै उत्पादन गर्न भनेर कस्सिए । बायोमास निर्माणको जर्मन प्रविधिबारे समेत उनले अध्ययन गरे । वैकल्पिक ऊर्जा प्रवद्र्धक केन्द्रले अनुदानबारे जानकारी लिने क्रममा आयोजना अघि बढाउन उनलाई धेरै सहज भयो । परियोजना निर्माण गर्ने योजनासहित उनी र उनको परिवारका सदस्यले नवलपरासीमा एन्भिपावर इनर्जी एण्ड फर्टिलाइजर प्रालि गठन गरे । त्यही कम्पनीमार्फत् २५ वर्षे युवा अग्रवालले बनाएको फोहोरबाट ग्यास बनाउने बायोग्यास विश्वकै नमुना परियोजनामात्र बनेको छैन, नेपालकै ठूलो परियोजनासमेत बनेको छ ।
एक साताअघि ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री वर्षमान पुनले नवलपरासीस्थित रामग्राम पुगेर परियोजना उद्घाटन समेत गरे । क्लाइमेट इन्भेष्टमेण्ट फण्डले ७२ राष्ट्रमा तीन सय परियोजना मध्येबाट उत्कृष्ट १० भित्रको परियोजनाको रुपमा छनोट गरेको छ । “भारतको बेंग्लोरबाट व्यापार व्यवस्थापनमा स्नातक गरेपछि नेपालमा केही गरौ भनेर फर्किएँ, परियोजना अघि बढाउन केन्द्रले पनि धेरै सहजीकरण ग¥यो,” कम्पनीको कार्यकारी निर्देशकसमेत रहेका अभिरतले भने, “सुरुमा त के होला, के होला भन्ने लागेको थियो, चार वर्षअघि सुरु भएर अहिले त उत्पादन नै सुरु गरिसकेको छ ।”
फण्डले विश्व बैंकमार्फत् गरेको आर्थिक सहायताअन्तर्गतको प्रवद्र्धन केन्द्रको अनुदानमा ३७ सय ५० घनमिटरको बायोग्यास प्लान्ट निर्माण सम्पन्न गरेको छ । सरकारको ५ करोड बराबर अनुदानसहित सार्वजनिक निजी साझेदारी (पीपीपी) मोडलमा २२ करोड लगानीमा निर्माण भएको प्लान्टबाट दैनिक १ सय ४७ वटा ग्यास सिलिण्डर अर्थात् एलपीजी बराबर गणना गर्दा १ सय २० सिलिण्डर उत्पादन हुने कार्यकारी निर्देशक अभिरतले जानकारी दिए । उनका अनुसार प्लान्टबाट १ हजार ५ सय केजी मिथेन ग्यास उत्पादन गरी नवलपरासी र भैरहवाका ५१ वटा विभिन्न होटल, उद्योगहरूमा वितरण गरिएको छ । उनको पहिलो प्लान्ट निर्माण गरेर उत्पादन र वितरणमा सफल भएपछि अब १५ सय घनमिटरको वायोमास प्लान्ट निर्माण गर्ने लक्ष्य छ ।
गाईको गोबर, कुखुराको सुली, चिनी मिलको प्रेस मड लगायतका फोहोरबाट उत्पादन हुने ग्यासमध्ये ६० प्रतिशत मिथेन ग्यास र करिब ४० प्रतिशत कार्बनडाईअक्साईड उत्पादन हुने कम्पनीले जनाएको छ । दैनिक ३६ टन कच्चा पदार्थ चाहिने प्लान्टबाट दैनिक १२ टन फोहोर उत्पादन हुने गरेको छ । कोल, फ्यान्टलगायतका उपयोग हुने कार्बनडाईअक्साईड प्लान्टले बिक्री गरिसकेको छैन भने मल विक्रीका लागि प्रकृया अघि बढाएर हाल कृषि मन्त्रालय हुँदै कृषि अनुसन्धान केन्द्र (नार्क) ले परीक्षण गरिरहेको छ । परीक्षणबाट सफल भएपछि मल समेत बजारमा पठाउने तयारी कम्पनीको छ । गाईको गोबर, कुखुराको सुली, चिनी मिलको प्रेस मड लगायतका फोहोरबाट उत्पादन हुने ग्यासमध्ये ६० प्रतिशत मिथेन ग्यास र करिब ४० प्रतिशत कार्बनडाईअक्साईड उत्पादन हुने कम्पनीले जनाएको छ । दैनिक ३६ टन कच्चा पदार्थ चाहिने प्लान्टबाट दैनिक १२ टन फोहोर उत्पादन हुने गरेको छ । कोल, फ्यान्टलगायतका उपयोग हुने कार्बनडाईअक्साईड प्लान्टले बिक्री गरिसकेको छैन भने मल विक्रीका लागि प्रकृया अघि बढाएर हाल कृषि मन्त्रालय हुँदै कृषि अनुसन्धान केन्द्र (नार्क) ले परीक्षण गरिरहेको छ । परीक्षणबाट सफल भएपछि मल समेत बजारमा पठाउने तयारी कम्पनीको छ ।
 प्लान्टले मात्र वार्षिक रुपमा ४३ हजार ८ सय भारतबाट आयातित एलपीसी ग्यास विस्थापन गरेर ६ करोड २ लाख रुपैयाँ बराबर फाइदा पुगेको छ । “एउटा २५ वर्षे युवाले यति ठूलो र सफल बायोग्यास प्लान्ट बनाउनु अति खुशीको कुरा हो,” प्रवद्र्धन केन्द्रका कार्यकारी निर्देशक रामप्रसाद धिताल भन्छन्, “बायोग्यास प्लान्टलाई विस्तार गर्न सके ग्यास उत्पादन बढाउन र फोहोर व्यवस्थापनमा ठूलो सहयोग पुग्छ ।”