भीम गौतम
आइतवार, जेठ २७, २०७५
3582

स्वदेशी लगानीमा निर्माणाधीन नेपालकै ठूलो ४५६ मेगावाटको माथिल्लो तामाकोशी जलविद्युत् आयोजनाको लागत ६५ अर्ब पुग्ने भएको छ । आयोजना निर्माण सुरु हुँदा ब्याजसहित ४१ अर्ब रुपैयाँ लागत अनुमान गरिएको आयोजनाको लागत झण्डै २४ अर्ब बढेर ६५ अर्ब रुपैयाँ पुग्ने भएको हो ।
सुरुमा ३५ अर्ब २९ करोड ४१ लाख लागत अनुमान रहेकोमा भूकम्प, नाकाबन्दी, विदेशी मुद्रामा भएको बढोत्तरी लगायतको कारणले हाल ४९ अर्ब २९ करोड ५५ लाख पुगेको छ । “भूकम्प, नाकाबन्दी, विदेशी मुद्रा बढ्नु लगायतका कारणले लागत बढेर ४९ अर्ब २९ करोड पुगेको छ, यो ब्याजबाहेकको लागत हो,” अपर तामाकोशी हाइड्रो पावरका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत विज्ञान श्रेष्ठले भने, “ब्याजसहित करिब ६५ अर्ब पुग्ने देखिएको छ ।”

९६ प्रतिशत काम पूरा भएको आयोजना आगामी हिउँदभित्रै निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको छ । आयोजनाका अनुसार सिभिल, हाइड्रोमेकानिकल, मेकानिकल तथा इलेक्ट्रिकल, प्रसारण तथा सवस्टेशन गरी चार लटका साथै प्रवेश मार्ग, निर्माण सुपरीवेक्षण परामर्श सेवा, प्रशासनिक खर्च, जग्गाको मुआब्जा तथा वातावरण व्यवस्थापन लगायतमा पहिलाको तुलनामा १७ प्रतिशत बढेर ४१ अर्ब २५ करोड ८८ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । सिभिल, हाइड्रोमेकानिकल, मेकानिकल तथा इलेक्ट्रिकल, प्रसारण तथा सवस्टेशनको लागत बढेर ३३ अर्ब ५६ करोड ९१ लाख तथा पहुँच मार्ग, पुर्वाधार, इन्जिनियरिङ, निर्माण अनुगमन लगायतको लागत ७ अर्ब ६८ करोड ९६ लाख रुपैयाँ पुगेको आयोजनाले जनाएको छ ।
आयोजनाको लागि विद्युत् प्राधिकरण, कर्मचारी सञ्चय कोष, नेपाल टेलिकम, नागरिक लगानी कोष र राष्ट्रिय बिमा संस्थानले २७ अर्ब ३८ करोड ३४ लाख लगानी गर्न लागेकोमा कम्पनीले थप ७ अर्ब ६२ करोड ५५ लाख ऋण थपका लागि अनुरोध गरिसकेको छ । स्वपुँजीतर्फ सर्वसाधारण र स्थानीयवासीको सेयरसहित ७ अर्ब ९४ करोड २५ लाख लगानी हुन लागेको छ । दोलखावासी र सर्वसाधारणका लागि भने सेयर दिन बाँकी छ । दोलखावासीलाई आगामी असारको दोस्रो साता तथा सर्वसाधारणका लागि आगामी साउनमा सेयर निष्कासन गर्न लागेको छ ।
आयोजना निर्माण गर्दा प्रतिडलर ८० रुपैयाँ रहेकोमा डलरको भाउ १ सय ८ रुपैयाँसम्म वृद्धि हुँदा ७ अर्ब ६ करोड ५७ लाख लागत बढेको छ । आयोजनाका अनुसार विदेशी ठेकेदार तथा परामर्शदाताहरूलाई विदेशीमा मुद्रामा भुक्तानी गर्दा नेपाल राष्ट्र बैकबाट स्वीकृति लिनुपर्ने र सोहीक्रममा १५ दिनसम्म लाग्ने व्यवस्था रहेकोमा गत आर्थिक बर्षको अन्त्यदेखि राष्ट्र बैकले सोझै स्वीकृति नदिइ विद्युत् विकास विभागबाट सिफारिस ल्याउनुपर्ने नयाँ नियम स्वीकृति गरेपछि तथा सटहीका लागि पटके सुविधा लिनुपर्ने व्यवस्थाले समेत आयोजनाको लागत महंगिदै गएको छ ।
सुरुमा १० प्रतिशत ब्याजदरमा आयोजना बनाउनका लागि कर्मचारी सञ्चय कोष लगायतबाट ऋण लिएको आयोजनाको ब्याजदर १२ प्रतिशतसम्म पुग्नु, भूकम्पको कारणले पहुँच मार्गमा क्षति पुगेपछि यसका लागि थप सुरुङ मार्गको निर्माण, खाडीचौरदेखि चरिकोटसम्मको सडक मर्मतमा ढिलाइ हुँदा ठूला उपकरण ढिला भएकाले पनि लागत बढ्दै गएको आयोजना स्रोतले जनाएको छ । सुरुमा आयोजनाले ऋणको ब्याज २५ प्रतिशत हुने अनुमान गरिएकोमा अहिले ४० प्रतिशत पुग्ने देखिएको छ ।
हिउँदभित्र आयोजनाको निर्माण कार्य सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएपनि लट नम्बर २ को काममा समेत हाइड्रोमेकानिकलको काममा ठेकेदार कम्पनीले ढिलाइ गर्दा समस्या आएको छ । कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत श्रेष्ठ भने वैकल्पिक उपायको खोजी गरेर तोकिएकै समयमा आयोजना निर्माण हुने बताउँछन् ।