सागर परियार
मंगलबार, असार १२, २०७५
536

जुम्ला-जुम्लाका ६० वडामध्ये ३० वडाका स्थानीय तह स्वास्थ्य चौकीविहीन छन् । जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालय जुम्लाको तथ्यांकअनुसार जिल्लामा रहेका ८ वटा स्थानीय तहका कुल ६० वटा वडामध्ये ३० वडा स्वास्थ्य चौकीविहीन रहेको पाइएको छ ।
जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयका अनुसार एक प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रसहित ३० वटामात्र स्वास्थ्य संस्था छ । जिल्लाको चन्दननाथ नगरपालिकामा १० वडामध्ये ३ वडामा मात्र स्वास्थ्य चौकी छन् । त्यसैगरी गुठीचौर गाउँपालिकाको पाँच वडामध्ये ३ वडामा स्वास्थ्य चौकी छन् भने अन्य दुई वडा स्वास्थ्य चौकीविहीन छन् । धेरै वडामा स्वास्थ्य चौकी नभएको र भएका स्वास्थ्य चौकीबाट पनि प्रभावकारी सेवा नहुने भएकाले प्रायःजसो बिरामी उपचारका लागि मोटो रकम खर्चेर कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान र जिल्ला बाहिर गएर उपचार गराउन बाध्य छन् ।

सरकारले हरेक स्थानीय तहमा १५ शैयाको अस्पताल बनाउने भने पनि जुम्लाका अधिकांश वडामा स्वास्थ्य चौकीसमेत नहुँदा नागरिकले आधारभूत स्वाथ्य सेवासमेत पाउन सकेका छैनन् । पातारासी गाउँपालिका–७ का वडाध्यक्ष लालबहादुर बुढाका अनुसार वडामा न वडा कार्यालय, न त स्वास्थ्य चौकी नै छ, यहाँका स्थानीय नागरिक घण्टौं हिँडेर पुरानै गाविसको कार्यालय र स्वास्थ्य चौकीबाटै सेवा लिन बाध्य भएका छन् । उनले भने, “यहाँका नागरिकलाई संघीयताकोे अनुभूति भएको छैन ।” हरेक स्थानीय तहमा १५ शैयाको अस्पताल स्थापना गर्ने सरकारको नीतिअनुसार अस्पताल बने पनि हरेक वडामा अनिवार्य रूपमा स्वास्थ्य चौकी आवश्यक रहेको उनले बताए ।
जिल्ला स्वास्थ्य कार्यालयका अनुसार जिल्लामा साविकका ३० वटा गाविसमा रहेका ३० वटा स्वास्थ्य संस्थाले नै अहिलेको नयाँ संरचना अनुसार सेवा प्रवाह गरिरहेका छन् । जसले गर्दा ती ३० वटा गाविसमा रहेका स्वास्थ्य संस्था हाल ३० वटा वडामा परेका छन् । बाँकी ३० वडाका नागरिक भौगोलिक विकटताका कारण घण्टौं हिँडेर अर्को वडामा आधारभूत स्वास्थ्य सेवा लिन जानुपर्ने बाध्यता छ । जिल्लाका सबै वडामा स्वास्थ्य चौकी नहुँदा गर्भवती जाँच तथा प्रसूति सेवा लिने महिलालाई थप समस्या भएको तिला गाउँपालिकाका स्वास्थ्य संयोजक जगदिश नेपालीेले बताए । उनका अनुसार तिला गाउँपालिकाका ९ वडामध्ये इकाई र स्वास्थ्य चौकी गरी ८ वटा छन् तर भौगोलिक विकटताका कारण गर्भवती महिला र वृद्धहरूका लागि स्वास्थ्य चौकीमा पुग्न निकै समय लाग्छ । सबै वडामा सडक पुगेको छैन, सवारी साधनको पहुँच नभएकाले समस्या छ ।
जिल्लामा २९ वटा स्वास्थ्य चौकी, एक प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र, १० वटा सामुदायिक स्वास्थ्य इकाई र १ सहरी स्वास्थ्य इकाई रहेको जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय जुम्लाले जनाएको छ । अन्य बाँकी वडा तथा गाउँबस्तीमा आगामी वर्षमा स्थापना गर्ने योजना रहेको जनाएको छ ।

एकै वडामा तीन स्वास्थ्य संस्था
तिला गाउँपालिका–९ मा तीनवटा स्वास्थ्य संस्था स्थापना भएका छन् । राजनीतिक खिचातानीले गर्दा एउटै वडामा तीनवटा स्वास्थ्य संस्था स्थापना हुन पुगेको स्थानीयको बुझाइ छ ।
दुईवटा स्वास्थ्य चौकी र एक आधारभूत स्वास्थ्य इकाई रहेका छन् । वडा नं. ६ सुडीमा हुनुपर्ने सामुदायिक स्वास्थ्य इकाई राजनीतिक चलखेलले गर्दा सबै एउटै वडामा रहेको स्वास्थ्य संयोजक जगदिश नेपालीले बताए ।