परिवर्तित संरचनामा प्रहरी किताबखाना
कारोबार संवाददाता
आइतवार, असार २४, २०७५
261

२०३५ सालभन्दा अघि सूरक्षा निकायमा कार्यरत सबै कर्मचारीको व्यक्तिगत अभिलेख र निवृत्तिभरण व्यवस्थापनको काम निजामती किताबखानाले गर्दै आइरहेकोमा २०३५ सालमा प्रहरी किताबखाना स्थापना भएपछि सुरक्षा निकायमा कार्यरत कर्मचारीको अभिलेख व्यवस्थापनसँग सम्बन्धित पद तथा कार्यालय दर्ता, सिटरोल प्रमाणित, व्यक्तिगत अभिलेख राख्ने, सम्पत्ति विवरण संकलन र अभिलेखांकन र उपचार खर्चको अभिलेख राख्ने जस्ता कार्यहरूलगायत निवृत्तिभरण अधिकार पत्र जारी गर्ने, उपदान किटान गर्ने, तलबी प्रतिवेदन पारित गर्ने, स्केल मिलान गर्ने, अवकाश तथा सम्पति विवरणबारे सूचना दिने जस्ता सेवा उपलब्ध गराउने कार्यहरूसमेत सम्पन्न गर्दै आएको छ ।
प्रहरी किताबखानाले राष्ट्रिय सतर्कता केन्द्र, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल नेपाल र राष्ट्रिय अनुसन्धान विभागका प्रहरी कर्मचारीहरूको अभिलेख व्यवस्थापन गरी सेवा निवृत्तिपश्चात् सेवा प्रवाह गर्ने मूल जिम्मेवारी प्रहरी किताबखानाले निर्वाह गर्दै आएको छ ।
२०६६ सालसम्म सामान्य प्रशासन समूह रा.प.द्वितीय श्रेणीतर्फका कर्मचारी किताबखाना प्रमुख (निर्देशक) को रूपका कार्यरत रहेकोमा हाल २०६६ साल देखि रा.प.प्रथम श्रेणी, प्रशासन सेवाका कर्मचारी रहने गरी महानिर्देशक पदको व्यवस्था भई गृहमन्त्रालयअन्तर्गतको विभागीय स्तरको कार्यालयका रूपमा सञ्चालन भइरहेको छ । स्वीकृत दरबन्दी संख्याभन्दा कम कर्मचारी कार्यरत रहेको प्रहरी किताबखानामा विभिन्न समस्याहरू रहेका छन् । अन्य किताबखानाको जनशक्ति अत्यधिक भए पनि कर्मचारीको स्वीकृत दरबन्दी न्यून छ । कार्य सम्पादन प्रोत्साहन भत्ताको व्यवस्था नहुँदा यस किताबखानामा अनुभवी र दक्ष कर्मचारीलाई संगठनमा टिकाइराख्न समस्या भएको छ । स्रोत साधनको कमी हुँदा कार्यालय सञ्चालन गर्न कठिनाइ हुने गरेको छ । कानुनमा प्रस्ट नहुँदा काम–कारबाहीमा समस्या महसुस भएको छ । कार्यालयको भौतिक संरचना विस्तार नहुँदा कार्य सञ्चालनमा कठिनाइ हुने गरेको छ ।

हाल भइरहेका प्रयास
–जिल्ला प्रशासन कार्यालयलाई मत्रालयबाट अधिकार प्रत्यायोजन हुनुपर्ने र त्यसपछि सातैवटा प्रदेशमा प्रहरी किताबखानाबाट अभिलेख व्यवस्थापनसम्बन्धी तालिम सञ्चालन गर्नुपर्ने भएकाले तालिमका लागि थप रकम माग गरी गृह मन्त्रालयमा अनुरोध गरिएको ।
–यस किताबखानाबाट प्रवाह भइरहेको सेवालाई थप छिटो, छरितो, गुणस्तरीय र प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गर्न कार्यरत कर्मचारीहरूकोलागि कार्य सम्पादनमा आधारित प्रोत्साहन प्रणालीका लागि पहल भइरहेको ।
–किताबखानाको आफ्नो वेबसाइट बनाई सूचना सम्प्रेषण भैरहेको ।
–सम्पत्ति विवरणलाई सफ्टवेयरबाट सञ्चालन गरी दर्ता गर्ने र सोको जानकारी एसएमएसमार्फत सम्बन्धित कर्मचारीलाई दिने व्यवस्था सुरु गरिएको । नयाँ सर्भर जडान गरिएको र एक जना सूचना तथा प्रविधि अधिकृत व्यवस्थाका लागि अनुरोध गरिएको ।
–कानुनमा संशोधनका लागि तालुक निकाय र सुरक्षा निकायका कानुन हेर्ने शाखासँग आवश्यक समन्वय भइरहेको ।
–जिल्लास्तरबाटै कोष तथा लेखा नियन्त्रक कार्यालयमार्फत अधिकारपत्रको प्रतिलिपि दिने, अधिकारपत्रको नामसारी गर्ने, अधिकारपत्रमा संशोधन गर्ने, निवृत्तिभरणको रकममा थप गर्ने, लगायतका कार्यहरू गर्नेगरी प्रहरी किताखाना आन्तरिक कार्य सञ्चालन दिग्दर्शनमा भएको व्यवस्थाको सन्दर्भमा महालेखा नियन्त्रक कार्यालयलाई अनुरोध गरिएकोमा उक्त कार्यालयबाट भएको निर्णय बमोजिम गृह मन्त्रालय (सचिवस्तर) को निर्णयानुसार सबै जिल्ला प्रशासन कार्यालयलाई अधिकार प्रत्यायोजन गरिएको र सातैवट प्रदेशमा कोलेनिकासँग समन्वय गरी प्रहरी किताबखानाबाट अभिलेख व्यवस्थापनसम्बन्धी तालिम सञ्चालन गर्नुपर्ने सम्बन्धमा आवश्यक पहल भइरहेको ।
–किताबखाना सञ्जाल :निजामती किताबखाना, प्रहरी किताबखान र विद्यालय शिक्षक किताबखानासँग समन्वय गरी प्रस्तावित संगठनात्मक व्यवस्था तथा किताबखानाका तीनवटै निकायबाट प्रदान गरिने सेवामा एकरूपता कायम गर्न सबै किताबखानालाई एकीकृत गरी एउटै निकाय बनाउने सम्बन्धमा निजामती किताबखाना, प्रहरी किताबखाना र विद्यालय शिक्षक किताखानाको संयुक्त किताबखाना सञ्जालको बैठक बसी नीतिगत सुधारहरू तालुक निकायमा पठाउने गरेको । यसरी बैठक बसी प्रहरी किताबखानाको सन्दर्भमा संघस्तरको प्रहरी, शिक्षक किताबखाना र निजामतीको अभिलेख व्यवस्थापन गर्न तथा तत्तत् निकायमा कार्यरत कर्मचारीलाई एकीकृत रुपमा सुविधा प्रदान गर्न सबै ‘प्रदेश जनशक्ति अभिलेखालय तथा सूचना केन्द्र’ (किताबखाना) लाई मार्गनिर्देशन, नियन्त्रण गर्न, सबै प्रदेशको एकीकृत केन्द्रीय अभिलेख व्यवस्थापन तथा सेवा प्रवाह गर्नका लागि हालको प्रहरी किताबखाना, शिक्षक किताबखाना, निजामती किताबखाना लाई एकीकृत गरी ‘संघीय जनशक्ति अभिलेखालय तथा सूचना केन्द्र’ का रूपमा एकीकृत किताबखाना सञ्चालन गरी त्यसमा अलग–अलग महाशाखारशाखाका रूपमा निजामती, प्रहरी र विद्यालय शिक्षक राख्न सकिने र ‘संघीय जनशक्ति अभिलेखालय तथा सूचना केन्द्र’ को मार्गदर्शन र नियन्त्रण व्यवस्थामा रहने गरी प्रदेशस्तरीय प्रहरी, निजामती र विद्यालय शिक्षकहरूको अभिलेख व्यवस्थापन तथा एकीकृत सेवा सुविधा निर्धारणका लागि प्रदेशस्तरमा प्रदेश जनशक्ति अभिलेखालय तथा सूचना केन्द्रको स्थापना गर्न उपयुक्त हुने सुझाव पेस गरिएको ।
–संघीय मामिला तथा सामन्य प्रशासन मन्त्रालयबाट एकल बिन्दुमा सेवा प्रवाह गर्न ‘राष्ट्रसेवक किताबखाना’ नामको एकीकृत किताबखाना स्थापना गर्न प्रक्रिया अगाडि बढाइएको छ ।
जगदीशराज बराल